संभाव्य पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर जिल्हाधिकाऱ्यांचा इशारा अनधिकृत पाणी उपशावर होणार कठोर कारवाई ; तालुकास्तरीय भरारी पथकांना साप्ताहिक अहवाल बंधनकारक

संभाव्य पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर जिल्हाधिकाऱ्यांचा इशारा अनधिकृत पाणी उपशावर होणार कठोर कारवाई ; तालुकास्तरीय भरारी पथकांना साप्ताहिक अहवाल बंधनकारक धाराशिव दि.६ जून (जिमाका) संभाव्य ‘एल निनो’ परिस्थितीमुळे जिल्ह्यात भविष्यात पाणीटंचाई निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन प्रशासनाने खबरदारीची पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. सिंचन प्रकल्पांमधील उपलब्ध पाणीसाठा सुरक्षित ठेवण्यासाठी तसेच कोणत्याही प्रकारचा अनधिकृत पाणी उपसा रोखण्यासाठी जिल्ह्यात तालुकास्तरीय भरारी पथकांची स्थापना करण्यात आली असून,या पथकांनी केलेल्या कारवाईचा सविस्तर अहवाल दर सोमवारी सकाळी ११ वाजेपर्यंत जिल्हाधिकारी कार्यालयात सादर करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांच्या अध्यक्षतेखाली १४ मे व २ जून २०२६ रोजी झालेल्या बैठकीत संभाव्य एल निनो परिस्थितीच्या अनुषंगाने पाणीटंचाई,सिंचन प्रकल्पांतील पाणीसाठा,उपयुक्त जलसाठ्याची सद्यस्थिती तसेच चारा टंचाईसारख्या विषयांचा आढावा घेण्यात आला.या बैठकीत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाल्यास त्यावर प्रभावी नियंत्रण ठेवण्यासाठी विविध उपाययोजनांवर चर्चा करण्यात आली. बैठकीत पर्जन्यमान कमी राहिल्यास आगामी काळात पाणीटंचाईची परिस्थिती उद्भवू शकते,अशी शक्यता व्यक्त करण्यात आली. त्यामुळे पाटबंधारे विभागाच्या अखत्यारीतील सिंचन प्रकल्पांमधील उपलब्ध पाणीसाठा जतन करणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले.कोणत्याही प्रकल्पातून अनधिकृत पाणी उपसा होणार नाही यासाठी तालुकास्तरीय भरारी पथके नियुक्त करण्यात आली आहेत. या पथकांमध्ये प्रामुख्याने नायब तहसीलदार,संबंधित महसूल मंडळ अधिकारी,संबंधित क्षेत्रातील तलाठी, पाटबंधारे विभागाचे शाखा अभियंता, महावितरण कंपनीचे संबंधित अभियंता तसेच कार्यक्षेत्रातील पोलिस उपनिरीक्षक यांचा समावेश करण्यात आला आहे. सिंचन प्रकल्पांतील पिण्याच्या पाण्यासह इतर कोणत्याही प्रयोजनासाठी अनधिकृत पाणी उपसा होणार नाही,याची दक्षता घेण्याच्या सूचना या पथकांना देण्यात आल्या आहेत. प्रशासनाने सर्व प्रकल्पांवर भरारी पथकांमार्फत नियमित भेटी देण्याचे आदेश दिले असून,अवैध पाणी उपसा आढळल्यास तात्काळ कारवाई करण्याचे निर्देशही दिले आहेत.नागरिकांकडून तोंडी अथवा लेखी तक्रार,निवेदन,माहिती किंवा अर्ज प्राप्त झाल्यास त्यानुसार संबंधित प्रकरणाची चौकशी करून आवश्यक ती कार्यवाही करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. अनधिकृत पाणी उपशाच्या प्रकरणांमध्ये पाटबंधारे अधिनियम १९७७ व केंद्रीय विद्युत कायदा २००३ मधील तरतुदीनुसार कारवाई करण्यात येणार आहे.यामध्ये मोटार संच जप्त करणे,दंड आकारणी, वीजपुरवठा खंडित करणे तसेच फौजदारी गुन्हे दाखल करणे यांसारख्या कठोर उपाययोजनांचा समावेश आहे.अशा कारवाईचा सविस्तर अहवाल वरिष्ठ कार्यालयाकडे सादर करण्याचेही निर्देश देण्यात आले आहेत. मात्र,जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या निदर्शनास आलेल्या माहितीनुसार अनेक ठिकाणी तालुकास्तरीय भरारी पथकांच्या स्थापनेचे आदेश, पथकांची रचना अथवा आजपर्यंत केलेल्या तपासणी व कारवाईचे अहवाल उपलब्ध झालेले नाहीत. ही बाब प्रशासनाने अत्यंत गंभीरपणे घेतली आहे.त्यामुळे आता प्रत्येक तालुकास्तरीय भरारी पथकाने अनधिकृत पाणी उपसा प्रकरणांवर केलेल्या कारवाईचा आवश्यक अहवाल,जीआयपी (Geo/GIP Tagging) सह छायाचित्रे,पंचनामे व अन्य पूरक कागदपत्रांसह दर सोमवारी सकाळी ११ वाजेपर्यंत जिल्हाधिकारी कार्यालयात सादर करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. यासोबतच भविष्यात या कामकाजात कोणत्याही प्रकारची दिरंगाई,टाळाटाळ अथवा निष्काळजीपणा आढळल्यास संबंधित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांविरुद्ध नियमानुसार शिस्तभंगाची कारवाई प्रस्तावित करण्यात येईल,असा स्पष्ट इशाराही प्रशासनाने दिला आहे. संभाव्य पाणीटंचाईच्या संकटाचा मुकाबला करण्यासाठी प्रशासनाने यंत्रणा सज्ज केली असून, जिल्ह्यातील उपलब्ध जलस्रोतांचे संरक्षण व योग्य व्यवस्थापन यावर भर देण्यात येत आहे. जिल्हाधिकाऱ्यांच्या या निर्देशांमुळे सिंचन प्रकल्पांमधील पाणीसाठा सुरक्षित राहण्यास मदत होणार असून अनधिकृत पाणी उपशाला आळा बसण्यास मदत होणार आहे. ******

तुळजापूर तालुक्यात जिल्हाधिकाऱ्यांचा मुक्कामी दौरा ; तीर्थ बुद्रुक गावात विकासाचा थेट संवाद

तुळजापूर तालुक्यात जिल्हाधिकाऱ्यांचा मुक्कामी दौरा ; तीर्थ बुद्रुक गावात विकासाचा थेट संवाद धाराशिव दि.६ जून (जिमाका) जिल्हा प्रशासनाचा प्रमुख गावात मुक्कामी राहून थेट गावपातळीवर लोकांशी संवाद साधत असेल,तर प्रशासन आणि नागरिक यांच्यातील दरी कमी होण्यास मोठी मदत होते, याचा प्रत्यय तुळजापूर तालुक्यातील तीर्थ बुद्रुक गावात आला. जिल्हाधिकारी कीर्ती कुमार पुजार हे काल दि.५ जून रोजी रात्री तुळजापूर तालुक्यातील तीर्थ बुद्रुक येथे मुक्कामी दौऱ्यासाठी उपस्थित होते. या दौऱ्यात तहसीलदार,गटविकास अधिकारी तसेच तालुका प्रशासनातील विविध विभागांचे अधिकारी व कर्मचारी सहभागी झाले होते. गावात मुक्कामी थांबून जिल्हाधिकाऱ्यांनी केवळ औपचारिक पाहणी न करता ग्रामस्थांशी थेट संवाद साधत त्यांच्या अडचणी,समस्या आणि अपेक्षा जाणून घेतल्या.विशेषतः वैयक्तिक लाभाच्या शासकीय योजनांच्या अंमलबजावणीतील अडथळे,तसेच पायाभूत सुविधांशी संबंधित मुद्द्यांवर सखोल चर्चा करण्यात आली. या संवादातून गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी एक सुस्पष्ट विकास आराखडा तयार करण्याच्या दृष्टीने दिशा निश्चित करण्यात आली. ग्रामस्थांच्या सहभागातून गावाचा विकास आराखडा अधिक प्रभावी व वास्तवदर्शी करण्यावर भर देण्यात आला. दौऱ्याच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळी ७ ते सकाळी ८.३० या वेळेत जिल्हाधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत गावात स्वच्छता मोहीम राबविण्यात आली.यामध्ये अधिकारी,कर्मचारी आणि ग्रामस्थांनी एकत्र येऊन गाव परिसर स्वच्छ करण्यास हातभार लावला.त्यानंतर शिवार फेरी काढून शेतांमधील स्थितीचा आढावा घेण्यात आला.तसेच “एक पेड मा के नाम” या उपक्रमांतर्गत वृक्षारोपण करून पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देण्यात आला.या उपक्रमामुळे गावकऱ्यांमध्ये पर्यावरणाबाबत जागरूकता निर्माण झाली. जिल्हाधिकाऱ्यांचा हा मुक्कामी दौरा केवळ प्रशासकीय पाहणीपुरता मर्यादित न राहता,प्रशासन थेट जनतेच्या दारात पोहोचल्याचा प्रत्यय देणारा ठरला.गावकऱ्यांशी झालेला थेट संवाद आणि प्रत्यक्ष सहभागातून प्रशासनाबाबतचा विश्वास अधिक दृढ झाल्याचे ग्रामस्थांनीही व्यक्त केले. ****

पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर १३ पाटबंधारे प्रकल्पांतील पाणीसाठा पिण्यासाठी राखीव धाराशिव,कळंब,भूम,वाशी आणि परंडा तालुक्यांमध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांचा आदेश

पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर १३ पाटबंधारे प्रकल्पांतील पाणीसाठा पिण्यासाठी राखीव धाराशिव,कळंब,भूम,वाशी आणि परंडा तालुक्यांमध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांचा आदेश धाराशिव दि.६ जून (जिमाका) संभाव्य अल निनो परिस्थितीमुळे यंदाचा पर्जन्यमान लांबण्याची शक्यता व भविष्यात पाणीटंचाई निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन धाराशिव जिल्ह्यातील धाराशिव,कळंब,भूम, वाशी आणि परंडा तालुक्यातील १३ पाटबंधारे प्रकल्पांमधील उपलब्ध पाणीसाठा पुढील आदेशापर्यंत पिण्याच्या वापरासाठी राखीव ठेवण्याचे आदेश जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी जारी केले आहेत. कार्यकारी अभियंता,धाराशिव पाटबंधारे विभाग क्रमांक १ यांच्या अहवालानुसार,एल निनोच्या संभाव्य परिणामांचा विचार करून संबंधित प्रकल्पांतील उपलब्ध पाणीसाठा नागरिकांच्या पिण्याच्या गरजांसाठी सुरक्षित ठेवणे आवश्यक असल्याची शिफारस करण्यात आली होती. त्यानुसार जिल्हा प्रशासनाने हा निर्णय घेतला आहे. आदेशानुसार धाराशिव तालुक्यातील अंबेहोळ साठवण तलाव प्रकल्प, उपळा साठवण तलाव क्रमांक १, उपळा साठवण तलाव क्रमांक ३ आणि शेकापूर साठवण तलाव प्रकल्प,कळंब तालुक्यातील कोठेवाडी लघु पाटबंधारे प्रकल्प आणि चोराखळी साठवण तलाव प्रकल्प,भूम तालुक्यातील नांदगाव साठवण तलाव प्रकल्प, बारगाव प्रकल्प आणि जांब लघु पाटबंधारे प्रकल्प,वाशी तालुक्यातील बोरगाव बृहत लघु पाटबंधारे प्रकल्प आणि ई-याचीवाडी लघु पाटबंधारे प्रकल्प, तसेच परंडा तालुक्यातील वाटेफळ साठवण तलाव प्रकल्प आणि साकत मध्यम प्रकल्प यांतील उपलब्ध पाणी पिण्यासाठी राखीव ठेवण्यात आले आहे. जिल्हा प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की,संबंधित प्रकल्पांमध्ये सध्या समाधानकारक पाणीसाठा उपलब्ध नसल्याने या जलस्रोतांमधून अवैध पाणी उपसा होणार नाही यासाठी विशेष दक्षता घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे अवैध पाणी उपसा तातडीने बंद करून उपलब्ध पाणीसाठा केवळ पिण्याच्या वापरासाठी जतन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. याशिवाय परिसरातील जनावरांच्या पिण्याच्या पाण्याचाही विचार करून संबंधित प्रकल्पांतील उपलब्ध पाणी राखीव ठेवण्यावर भर देण्यात आला आहे.उपलब्ध जलसाठा अधिकाधिक काळ टिकून राहावा आणि नागरिकांना दीर्घकाळ पिण्याचे पाणी उपलब्ध व्हावे, यासाठी पाण्याचे काटेकोर नियोजन करण्याची गरज प्रशासनाने व्यक्त केली आहे. जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी जारी केलेल्या आदेशानुसार, धाराशिव,कळंब,भूम,वाशी आणि परंडा तालुक्यातील वरील १३ पाटबंधारे प्रकल्पांमधील सध्या उपलब्ध असलेला पाणीसाठा पुढील आदेशापर्यंत पिण्यासाठी आरक्षित राहणार असून,या आदेशाची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश संबंधित यंत्रणांना देण्यात आले आहेत. *****