धाराशिवमध्ये रोजगार व उद्योग क्षेत्राचा व्यापक सर्वेक्षण उपक्रम नागरिकांनी माहिती देऊन सहकार्य करण्याचे आवाहन

धाराशिवमध्ये रोजगार व उद्योग क्षेत्राचा व्यापक सर्वेक्षण उपक्रम नागरिकांनी माहिती देऊन सहकार्य करण्याचे आवाहन धाराशिव,दि.१२ जून (जिमाका) देशातील रोजगार,बेरोजगारी आणि असंघटित क्षेत्राच्या आर्थिक स्थितीबाबत अद्ययावत व विश्वासार्ह माहिती उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र शासनाच्या सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयामार्फत (MoSPI) नियतकालिक श्रमशक्ती सर्वेक्षण (Periodic Labour Force Survey-PLFS) 2026 आणि असंघटित क्षेत्रातील उद्योगांचे वार्षिक सर्वेक्षण (Annual Survey of Unincorporated Sector Enterprises-ASUSE) 2026 राबविण्यात येत आहे. महाराष्ट्रात हे सर्वेक्षण जागतिक बँकेच्या सहकार्याने ‘महास्ट्राईड’ प्रकल्पांतर्गत अर्थ व सांख्यिकी आयुक्तालयाच्या मार्गदर्शनाखाली राबविले जाणार असून,क्षेत्रीय कामकाजासाठी IPSOS या बाह्य संस्थेची नियुक्ती करण्यात आली आहे.राष्ट्रीय नमुना सर्वेक्षणांतर्गत रोजगार व बेरोजगारीविषयक सर्वेक्षणे यापूर्वी नियमितपणे घेतली जात होती.मात्र बदलत्या आर्थिक परिस्थितीत कामगार बाजारपेठेबाबत अधिक वारंवार आणि अद्ययावत माहिती उपलब्ध व्हावी,तसेच ग्रामीण व शहरी भागांसाठी रोजगार व बेरोजगारीचे वार्षिक अंदाज तयार करता यावेत, यासाठी राष्ट्रीय सांख्यिकी आयोगाच्या शिफारशीनुसार सन 2017 पासून PLFS सर्वेक्षण नियमितपणे राबविण्यात येत आहे. PLFS सर्वेक्षणातून काय मोजले जाणार या पाहणीचा प्रमुख उद्देश देशातील श्रमबाजाराचे महत्त्वाचे निर्देशांक निश्चित करणे हा आहे.त्यामध्ये श्रमशक्ती सहभाग दर (LFPR), कामगार-लोकसंख्या गुणोत्तर (WPR) आणि बेरोजगारी दर (UR) यांचा समावेश आहे.हे निर्देशांक चालू साप्ताहिक स्थितीच्या (Current Weekly Status-CWS) आधारे तयार केले जातात.ग्रामीण व शहरी भागांसाठी दरमहा तसेच राज्य,केंद्रशासित प्रदेश आणि राष्ट्रीयस्तरावर दर तिमाही कालावधीत हे अंदाज प्रसिद्ध करण्यात येतील.याशिवाय बहुतेक जिल्ह्यांसाठी ग्रामीण व शहरी विभागनिहाय वार्षिक जिल्हास्तरीय अंदाजही तयार करण्यात येणार आहेत.या अंदाजांसाठी राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय आणि राज्यस्तरीय नमुने एकत्रित करून विश्लेषण केले जाणार आहे. PLFS अंतर्गत मासिक व तिमाही बुलेटिनमध्ये श्रमशक्ती सहभाग दर, कामगार-लोकसंख्या गुणोत्तर, बेरोजगारी दर तसेच रोजगाराची स्थिती आणि उद्योगनिहाय वर्गीकरणाची माहिती प्रसिद्ध केली जाईल.वार्षिक अहवालात वयोगट, लिंग,शैक्षणिक स्तर,रोजगाराचे प्रकार,उद्योगनिहाय वितरण, व्यवसाय वर्गीकरण,अनौपचारिक क्षेत्रातील रोजगार,रोजगारातून मिळणारे उत्पन्न आणि कामाच्या तासांबाबत सविस्तर माहिती प्रसिद्ध होणार आहे. असंघटित क्षेत्राच्या अर्थकारणाचा वेध घेणार ASUSE असंघटित क्षेत्र हे भारतीय अर्थव्यवस्थेचा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून रोजगारनिर्मिती आणि सकल देशांतर्गत उत्पादनात (GDP) त्याचे मोठे योगदान आहे.या क्षेत्राची आर्थिक आणि कार्यात्मक वैशिष्ट्ये समजून घेण्यासाठी ASUSE 2026 हे सर्वेक्षण राबविण्यात येणार आहे. उत्पादन,व्यापार आणि इतर सेवा क्षेत्रांतील असंघटित,बिगर-कृषी आस्थापनांची माहिती या सर्वेक्षणातून संकलित केली जाणार आहे. ‘आस्थापना’ (Establishment) हे या सर्वेक्षणाचे मूलभूत चौकशी एकक असेल.ASUSE 2026 जानेवारी ते डिसेंबर 2026 या कालावधीत राबविले जाणार असून उत्पादन,व्यापार आणि व्यापाराव्यतिरिक्त निवडक सेवा क्षेत्रातील सर्व असंघटित बिगर-कृषी आस्थापनांचा त्यात समावेश असेल. कोणत्या आस्थापनांचा समावेश कारखाना अधिनियमांतर्गत नोंदणीकृत नसलेली उत्पादन आस्थापने,काही विशिष्ट उत्पादन उद्योग,व्यापार आस्थापने,सेवा क्षेत्रातील आस्थापने,स्वमालकी व भागीदारी संस्था,बचत गट,ट्रस्ट, संघटना,क्लब,सहकारी संस्था आणि ना-नफा तत्त्वावरील संस्था यांचा सर्वेक्षणात समावेश करण्यात येणार आहे. कोणत्या आस्थापना वगळल्या जाणार कंपनी अधिनियमांतर्गत नोंदणीकृत कंपन्या,वार्षिक उद्योग सर्वेक्षणात (ASI) समाविष्ट उद्योग,केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाकडे नोंदणीकृत वीज निर्मिती केंद्रे तसेच शासकीय विभाग,शासकीय कंपन्या,शासकीय संस्था आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योग या सर्वेक्षणाच्या व्याप्तीबाहेर ठेवण्यात आले आहेत.नागरिकांनी सहकार्य करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. या सर्वेक्षणांमधून मिळणारी माहिती रोजगारविषयक धोरणे,विकास आराखडे,आर्थिक नियोजन आणि राष्ट्रीय लेखा प्रणाली अधिक सक्षम करण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहे. त्यामुळे निवडलेल्या कुटुंबांनी, नागरिकांनी आणि आस्थापनांनी सर्वेक्षण पथकांना अचूक माहिती देऊन सहकार्य करावे,असे आवाहन करण्यात आले आहे. *****